H?n n?a, vi?c xu?t nh?p kh?u c?a nhi?u lo?i hàng hoá, nh?t là các lo?i hàng hoá xu?t t? Vi?t Nam ?i ho?c nh?p t? các n??c v? Vi?t Nam c?ng s? b? ?nh h??ng theo chi?u h??ng b?t l?i khi ph?i t?ng giá bán ?? bù vào vi?c t?ng giá v?n chuy?n.
Tàu bi?n trên ???ng hàng h?i qu?c t?
Nh?ng y?u t? tác ??ng
??u tiên có th? k? ??n là nhu c?u than t?ng cao do mùa n?ng nóng ? nhi?u n??c nên l??ng than v?n chuy?n ??n các nhà máy nhi?t ?i?n t?ng cao, ??y giá thuê tàu lên r?t nhanh. Kho?ng tháng 5 v?a r?i, giá thuê tàu lo?i 50.000 t?n m?i ngày kho?ng t? 5.500-6.000USD, ??n cu?i tháng 6 kho?ng 8.000-8.500USD và hi?n t?i g?n cu?i tháng 7, giá thuê tàu ?ã lên ??n 10.000-11.000USD m?i ngày, nh?ng th? tr??ng v?n có giá thuê cao nh? khu v?c ?n ??, Châu Phi lên ??n 12.000USD-14.000USD m?i ngày.
Tuy?n hàng h?i quan tr?ng ngang qua v?nh Oman ?ang c?ng th?ng gi?a Iran và các n??c Âu, M?. Sau v? hai tàu Kokuka Courageous và Front Altair b? t?n công thì m?i ?ây, n??c Anh cáo bu?c hai tàu ch? d?u khác là tàu Stena Impero và tàu Mesdar b? phía Iran b?t gi?. Eo bi?n Hormuz trên V?nh Oman, là n?i m?t ph?n n?m l??ng d?u m? th? gi?i ???c v?n chuy?n qua. Do ?ó, nh?ng c?ng th?ng liên t?c x?y ra trong th?i gian g?n ?ây có tác ??ng r?t l?n ??n ??u tiên là giá d?u, ti?p theo là giá c??c v?n t?i bi?n.
Tuy?n hàng h?i ?ông ?úc nh?t th? gi?i qua eo Malaca sau m?y tháng yên l?ng thì m?i ?ây c?ng l?i xu?t hi?n c??p bi?n tr? l?i. Nh? v? tàu C.K.Bluebell c?a Hàn Qu?c b? t?n công ngày 22/7/2019 làm hai thuy?n viên b? th??ng. Vùng n??c Lahad Datu, Malaysia ngày 18/06/2019 c?ng x?y ra hai v? t?n công hai tàu cá SA/2325?F và SA/5699/C c?a Malaysia, b?n c??p bi?n Abu Sayyaf c?a Philippines ?ã b?t 10 thuy?n viên ?? ?òi ti?n chu?c. Các tuy?n hàng h?i qua các vùng n??c thu?c Châu Phi v?n th?nh tho?ng xu?t hi?n m?t s? v? c??p tàu.
Thông báo c?a T? ch?c Hàng h?i th? gi?i (IMO), t? ??u n?m 2020, t?t c? các hãng v?n t?i bi?n ph?i tuân th? quy ??nh gi?m l??ng l?u hu?nh t?i ?a trong nhiên li?u t? 3,5% xu?ng còn 0,5% nh?m gi?m l??ng khí th?i. Quy ??nh này nh?m giúp gi?m phát khí th?i ô xít l?u hu?nh t? tàu bi?n vào môi tr??ng. Tuy nhiên, kho?ng 70.000 tàu bi?n s? b? tác ??ng b?i quy ??nh này.
?? th?c hi?n quy ??nh này c?a T? ch?c hàng h?i Th? Gi?i, các hãng tàu s? ph?i trang b? h? th?ng l?c l?u hu?nh ho?c s? d?ng nhiên li?u MGO/MDO thay vì HFO ho?c c?ng có th? ch?n nhiên li?u khí t? nhiên hoá l?ng LNG. Và dù b?t c? l?a ch?n nào thì ch?c ch?n giá c??c v?n t?i s? ph?i gánh ch?u. Tính toán c?a Công ty qu?n lý tài s?n Macquarie, Úc, thì vi?c thay ??i nhiên li?u ?? ?áp ?ng quy ??nh này s? làm cho c??c phí v?n chuy?n t?ng thêm kho?ng 30% so v?i ch?a quy ??nh.
??i tàu Vi?t Nam trong th? y?u
Có m?t ?i?u khá b?t l?i ??i v?i th? tr??ng v?n t?i bi?n qu?c t? ? Vi?t Nam ?ó là r?t nhi?u các doanh nghi?p xu?t nh?p kh?u l?n, uy tín ? Vi?t Nam l?i không tin các nhà v?n chuy?n c?a Vi?t Nam, h?u h?t h? l?p các doanh nghi?p th??ng m?i ? n??c ngoài và giao cho các doanh nghi?p v?n chuy?n n??c ngoài th?c hi?n h?p ??ng v?n chuy?n hàng hoá c?a h?, dù h?p ??ng ?ó xu?t ?i ho?c nh?p v? Vi?t Nam.
?i?u này r?t khác v?i các doanh nghi?p Nh?t B?n hay Hàn Qu?c, hai ??t n??c có n?n công nghi?p c?c k? phát tri?n và các doanh nghi?p v?n t?i, logistics hàng ??u th? gi?i. Khi h? ra n??c ngoài th??ng mang luôn c? các doanh nghi?p v?n t?i, logistics ?i theo và giao h?t các d?ch v? liên quan này cho doanh nghi?p ??ng h??ng. Dù sau ?ó, các doanh nghi?p này c?ng s? thuê l?i các doanh nghi?p n??c khác th?c hi?n. ?ây là ?i?m khá b?t l?i cho vi?c k?t h?p v?i nhau ??a doanh nghi?p Vi?t Nam cùng phát tri?n.
??i v?i các lo?i hàng r?i, lo?i hàng mà ??i tàu bi?n Vi?t Nam v?n chuy?n chính hi?n t?i v?n ch? y?u là các lo?i hàng có giá tr? không cao nh? cát, ?á, các lo?i qu?ng… có lo?i giá tr? hàng còn th?p h?n giá v?n chuy?n, do ?ó r?i ro luôn th??ng tr?c v?i các ch? tàu. M?t s? lo?i hàng nh? xi m?ng xu?t kh?u, th?ch cao nh?p kh?u thì do s? l??ng ít nên ch? tàu c?ng không th? quy?t giá c? mà ch? hàng nhân c? h?i d? tàu s? ép giá c??c. M?t s? tuy?n hàng c?n các tàu l?n thì h?u h?t các doanh nghi?p ch? tàu Vi?t Nam không có tàu ?? th?c hi?n nên ph?i thuê l?i các tàu t? các n??c Châu Âu, Trung Qu?c.
Do ?ó ??i tàu Vi?t Nam c?ng không có l?i trong chu?i v?n chuy?n này. Các doanh nghi?p xu?t, nh?p kh?u c?a Vi?t Nam th??ng không quan tâm ??n v?n ?? v?n chuy?n cho l?m mà h?u h?t là do các doanh nghi?p n??c ngoài ??m nhi?m. Ph?n l?i nhu?n phía Vi?t Nam ch? ??n gi?n là ?ào tài nguyên lên bán t?i ch? và h??ng m?t ít l?i nhu?n ngay t?i ch? ?ó.
??i v?i các lo?i hàng vân chuy?n b?ng container thì vì là h?u h?t ph? thu?c vào các hãng tàu qu?c t?, do ?ó giá c??c v?n chuy?n s? ?nh h??ng theo h??ng t?ng cao, các phí n?i ??a c?ng s? t?ng ?? bù vào ph?n t?ng thêm các chi phí do quy ??nh gi?m th?i l?u hu?nh. ??i v?i lo?i này thì ph?n thi?t thòi s? chuy?n v? phía doanh nghi?p xu?t nh?p kh?u Vi?t Nam khi ph?i nh?p kh?u v?i giá cao, xu?t kh?u thì gi?m ??n m?c th?p nh?t ?? bù vào ph?n c??c t?ng, n?u không gi?m ???c thì vi?c c?nh tranh c?a hàng hoá Vi?t Nam ra th? tr??ng qu?c t? s? g?p r?t nhi?u khó kh?n.
T?p h?p các y?u t? nh? ?ã ?? c?p có th? th?y r?ng ??i v?i Vi?t Nam, giá tàu t?ng c?ng không có nhi?u l?i nhu?n khi ??i tàu c?a các doanh nghi?p Vi?t Nam s? không h??ng l?i nhi?u b?i lo?i hàng hoá mà h? v?n chuy?n. Trong khi ?ó phía các doanh nghi?p xu?t nh?p kh?u hàng hoá ? Vi?t Nam thì l?i ph? thu?c ??i tàu n??c ngoài nên ph?i ch?u t?ng giá c??c, t?ng các chi phí, làm cho hàng hoá c?nh tranh không t?t v?i hàng hoá t? các n??c có l?i th? h?n v? v?n chuy?n. Trung Qu?c, Hàn Qu?c, Nh?t B?n… là nh?ng ví d? khi h? có nh?ng doanh nghi?p s?n xu?t m?nh, ??ng th?i luôn có c? nh?ng ??i tàu hùng h?u ho?t ??ng kh?p các châu l?c.